Sau giai đoạn gián đoạn do đại dịch, thương mại điện tử toàn cầu đang bước vào chu kỳ phục hồi mạnh mẽ. Trong bức tranh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới (cross-border e-commerce) nổi lên như hướng tăng trưởng chủ đạo, mở ra cơ hội xuất khẩu hàng hóa và thương hiệu Việt ra thế giới.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là hàng loạt thách thức mới về chi phí logistics, hạ tầng kết nối, và công nghệ vận hành. Các chuyên gia cảnh báo: doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm SME, nếu không kịp thích ứng, có thể bị bỏ lại trong cuộc đua toàn cầu này.

1. Thị trường tỷ đô và cuộc đua mới của thương mại toàn cầu

Theo báo cáo đáng chú ý được công bố tại FIATA World Congress 2025, thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới (Cross-Border E-commerce) đang đứng trước một giai đoạn bùng nổ chưa từng có trong lịch sử. Dữ liệu hiện tại cho thấy quy mô thị trường này đã đạt con số ấn tượng khoảng 155 tỷ USD.

Tuy nhiên, điều thực sự làm thay đổi tầm nhìn chiến lược của các quốc gia và doanh nghiệp chính là dự báo tăng trưởng phi thường: quy mô thị trường này có thể chạm mốc 9.000 tỷ USD chỉ trong thập kỷ tới. Đây không chỉ đơn thuần là một dự báo về tăng trưởng kinh tế, mà nó phản ánh một tiềm năng khổng lồ và một sự chuyển dịch vĩnh viễn trong mô hình tiêu dùng và giao thương toàn cầu.

Các hành lang vận chuyển trọng điểm như Đông Nam Á, Trung Quốc, châu Âu, châu Phi đang được kết nối chặt chẽ hơn nhờ đầu tư vào hạ tầng logistics và hành lang kỹ thuật số.

Điều này mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận tải, kho bãi, và giải pháp chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

2. Chi phí logistics – “rào cản” lớn nhất của doanh nghiệp SME

Dù cơ hội rộng mở, chi phí logistics vẫn là nỗi ám ảnh lớn nhất đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Theo ông Steve Wang, CEO FAR International Group, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 30% giá bán sản phẩm – mức rất cao so với biên lợi nhuận trung bình của các nhà bán hàng.

“Nếu chi phí logistics tăng lên 50%, khoảng 30% doanh nghiệp SME có thể bị rút khỏi thị trường,” ông Wang nhấn mạnh.

Sự biến động kinh tế toàn cầu, cùng với những thách thức về địa chính trị và lạm phát, đã khiến chi phí vận hành và logistics leo thang một cách đáng kể, làm xói mòn nghiêm trọng lợi thế cạnh tranh về giá của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà sản xuất và xuất khẩu.

Khi chi phí logistics, kho bãi, và cả chi phí quảng cáo kỹ thuật số (PPC) đều tăng vọt, các thương hiệu buộc phải đối mặt với áp lực giảm biên lợi nhuận hoặc tăng giá sản phẩm, điều này dễ dàng khiến họ mất khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Trước thực trạng này, cả các nền tảng thương mại điện tử lớn (như Amazon) và các nhà vận chuyển toàn cầu đều bị thúc đẩy phải tìm kiếm và triển khai các giải pháp giảm tải chi phí chuỗi cung ứng một cách cấp bách.

Các giải pháp này bao gồm việc tối ưu hóa lộ trình, đầu tư vào tự động hóa kho bãi, khuyến khích sử dụng bao bì nhẹ hơn, và thúc đẩy các mô hình FBA/logistics tinh gọn hơn, nhằm mục tiêu cuối cùng là giảm bớt gánh nặng chi phí cho người bán và duy trì sự ổn định của thị trường.

Các hướng tối ưu đang được áp dụng gồm:

• Tích hợp tài chính linh hoạt, cho phép doanh nghiệp thanh toán chi phí logistics theo chu kỳ bán hàng.
• Ứng dụng AI và dữ liệu lớn để tối ưu tuyến vận chuyển và dự báo tồn kho.
• Hợp tác giữa các sàn thương mại điện tử và đối tác logistics để giảm giá lưu kho, vận chuyển và hoàn hàng.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ tiềm lực đầu tư công nghệ hay đạt quy mô đủ lớn để thương lượng chi phí với đối tác quốc tế – đây chính là bài toán sống còn của các SME Việt Nam trong giai đoạn tới.

3. Hạ tầng và khung pháp lý – thách thức của thị trường 193 quốc gia

Thương mại xuyên biên giới đòi hỏi sự đồng bộ về hạ tầng logistics, kết nối dữ liệu và khung pháp lý quốc tế.
Tuy nhiên, hiện nay, mỗi quốc gia lại có quy trình hải quan, thuế và quy định riêng biệt, khiến việc luân chuyển hàng hóa gặp nhiều khó khăn.

Sự đa dạng về luật pháp, quy định an toàn sản phẩm, và tiêu chuẩn lao động trên toàn cầu của 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc đã khiến cho việc “điều phối” các tiêu chuẩn quốc tế trở nên gần như không thể thống nhất hoàn toàn.

Mỗi quốc gia, hay mỗi khối thị trường (như EU, Mỹ), lại đặt ra các yêu cầu khắt khe và riêng biệt về nhãn mác, vật liệu, thuế quan và bảo vệ người tiêu dùng. Nhận thức rõ ràng về sự phức tạp và tốn kém thời gian này đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là các SME, các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Amazon buộc phải hành động.

Họ đã tự xây dựng và triển khai một hệ thống compliance (tuân thủ) riêng, khép kín, được điều chỉnh và cá nhân hóa cho từng thị trường mục tiêu. Hệ thống này đóng vai trò như một bộ lọc và hướng dẫn, giúp doanh nghiệp bán hàng không cần phải tự mình nghiên cứu toàn bộ luật pháp của từng quốc gia.

Thay vào đó, họ chỉ cần tuân thủ các quy tắc được nền tảng đặt ra, từ đó dễ dàng thích ứng hơn và nhanh chóng đưa sản phẩm của mình ra thị trường toàn cầu một cách an toàn và hợp pháp, giảm thiểu đáng kể rào cản về pháp lý và chi phí tuân thủ.

4. Công nghệ – chìa khóa để giảm chi phí và tăng năng suất

Công nghệ đang trở thành yếu tố then chốt để thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển bền vững.
Từ AI, dữ liệu lớn, IoT đến Blockchain, các công nghệ mới đang thay đổi cách hàng hóa được vận chuyển, theo dõi và tối ưu hóa.

Một số xu hướng công nghệ nổi bật:

• AI Logistics Optimization: tự động xác định tuyến đường rẻ và nhanh nhất.
• Digital Twin: mô phỏng toàn bộ hành trình vận chuyển, dự báo rủi ro và chi phí.
• Blockchain for Supply Chain: đảm bảo tính minh bạch trong giao dịch quốc tế.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, ứng dụng công nghệ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
Nhờ sự hỗ trợ của các nền tảng như Amazon, eBay hay Alibaba, SME có thể bắt đầu xuất khẩu xuyên biên giới chỉ với vài sản phẩm, nhưng vẫn kiểm soát tốt chi phí, vận hành và lợi nhuận.

5. Việt Nam – điểm sáng mới của xuất khẩu thương mại điện tử

Việt Nam đang được đánh giá là trung tâm mới của thương mại điện tử khu vực Đông Nam Á nhờ sự kết hợp giữa:

• Vị trí địa lý thuận lợi, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế.
• Chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ trong lĩnh vực logistics và thương mại số.
• Nguồn nhân lực trẻ, linh hoạt và nhanh nhạy với công nghệ.

Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng này, các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần:

1. Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics thông minh, gắn kết giữa đường bộ – cảng biển – hàng không.
2. Hài hòa luật pháp quốc tế, giúp quy trình xuất nhập khẩu minh bạch, nhanh gọn hơn.
3. Tăng cường liên kết với các đối tác công nghệ và tài chính toàn cầu, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp SME mở rộng ra quốc tế.

6. Cạnh tranh thương mại toàn cầu – không chỉ về giá, mà về năng lực

Trong thời đại thương mại điện tử xuyên biên giới, cạnh tranh không còn chỉ nằm ở giá sản phẩm, mà là cuộc đua về năng lực quản trị, hạ tầng và công nghệ.

Doanh nghiệp Việt muốn tồn tại và phát triển phải:

• Hiểu rõ chi phí toàn chuỗi (từ sản xuất – logistics – quảng cáo – vận hành).
• Tận dụng nền tảng quốc tế như Amazon để mở rộng biên lợi nhuận và xây dựng thương hiệu riêng.
• Ứng dụng công nghệ dữ liệu và tự động hóa để giảm thiểu rủi ro, tăng tốc vận hành.

Chỉ khi doanh nghiệp Việt dám đổi mới, đầu tư và liên kết quốc tế, thương mại điện tử xuyên biên giới mới thật sự trở thành “đòn bẩy xuất khẩu” cho nền kinh tế số.

Cơ hội lớn nhưng không dễ dàng

Thương mại điện tử xuyên biên giới năm 2025 mang đến cơ hội toàn cầu hóa chưa từng có, nhưng cũng là cuộc thử thách về chi phí, công nghệ và năng lực hạ tầng.

Việt Nam đang có lợi thế lớn, nhưng để tận dụng được, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính phủ – doanh nghiệp – nền tảng quốc tế.
Chỉ khi có sự cộng hưởng và đồng lòng này, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các SME – lực lượng nòng cốt của nền kinh tế, mới có thể bước ra sân chơi toàn cầu một cách bền vững, tự tin và cạnh tranh sòng phẳng. Thương mại điện tử xuyên biên giới là cơ hội tỷ đô, nhưng nó chỉ dành cho những ai dám thay đổi, dám chuyển mình từ tư duy truyền thống sang tầm nhìn toàn cầu..

Thương mại điện tử xuyên biên giới – Cơ hội tỷ đô chỉ dành cho những ai dám chuyển mình.